Wormenbak of wormen tunnel

Onze permacultuur moestuin levert groen “afval” en bruin “afval”. De keuken levert vooral groen”afval”. Maar waar ermee naartoe… Kunnen we dit zelf verwerken tot opnieuw iets bruikbaars in de tuin? Zo komt er iets uit de tuin wat wij verbruiken, maar gaat er ook iets terug… We denken circulair, want dat is permacultuur… Geen afval!
Tot nu toe hebben we een compostbak. We hebben weinig plaats en de tuin is zuidelijk gericht dus super warm. een compostbak neemt “weinig” plaats en staat op een plaatsje in de tuin waar geen zon komt (dit door de schutting).

Al enkele jaren ondervinden we dat compost maken vrij “ingewikkeld” is. Je moet je aan een paar spelregels houden o.a. moet er evenveel bruinmateriaal (takken, droge bladeren, …) als groenmateriaal (groenten afval, gras, bladeren, …) in de bak om goede compost te vormen. Wij produceren meer groenafval dan bruinafval…
Wat kunnen we hieraan doen? (denkopdracht, altijd leuk…).

De oplossing: een wormenbak!

Wat is een wormenbak?

Een driedelige bak zoals afgebeeld een voorbeeld kan zijn (vrij duur in aankoop).

Je kan dit uiteraard ook zelf maken (wat we binnenkort ook gaan doen)… Online zijn er vele voorbeelden te vinden.

1 ste bak
Zonder gaatjes, hier komt het compostvocht terecht (percolaat).

2 de bak
Hier zijn onderaan gaatjes ingeboord.
Leg hier de wormen in samen met wat ligt gecomposteerd materiaal en vers groen materiaal (verkleinen). Sluit de bak af. De wormen zetten het groen materiaal om naar tot compost en percolaat. Wanneer deze bak bijna volledig gecomposteerd is plaats je een 3 de bak,met gaatjes onderaan.

3 de bak
Plaats deze bak in de 2 de, zodanig dat de onderkant de compost raakt. Zo kunnen de wormen pendelen tussen de 2 bakken. Hierin leg je vers, “groen”, te composteren materiaal. Plaats nu hier het deksel op.

De bak kan zowel binnen als buiten gebruikt worden.

Wat mag er wel/niet in de wormenbak?
  • Organisch keukenafval zoals schillen, groenterestjes, theebuiltjes, eierschalen, papieren keukenrol …
  • Zeer kleine hoeveelheden tuinafval zoals bladeren en gras (zeker geen hout of dik vezelachtig materiaal) Vermijd wel grote hoeveelheden, zoals bijvoorbeeld gazonmaaisel. Dit kan schadelijk zijn voor de wormen doordat het begint te gisten en op te warmen. Grote hoeveelheden tuinafval kunnen beter naar een gewoon compostvat of composthoop.
  • Uitwerpselen en stromest van kleine, vegetarische huisdieren zoals konijnen en hamsters mogen in de wormenbak. Geen uitwerpselen van katten en honden.
  • Niet te veel ajuin, prei of citrusvruchten, die maken compost te zuur.
  • Beter geen vleesresten.
  • Eens in de vier weken verkalkt zeewier of verpulverde eierschalen. Dit helpt de compost ‘zoet’ te houden. Voeg zeker verkalkt zeewier toe als er kleine katoendraadachtige witte wormen in de wormenbak zitten. Deze schadeloze wormpjes zijn een indicator dat de compost te zuur aan het worden is.
Wat doe je met de opbrengst
  • Het vocht (percolaat): tien maal aanlengen met water
    Gebruiken als voedsel voor terras- en kamerplanten
  • Compost: voor 1/3e mengen met gewone aarde
    Gebruiken als meststof voor alle soorten planten
Hoe onderhoudt je de wormenbak?
  • De ideale temperatuur voor de compostwormen is tussen de 10 en 25°C.
    Bij een lagere of hogere temperatuur kan de werking sterk vertragen.
  • Het succes hangt af van de gezondheid van de wormen. Graaf zowat elke vier weken voorzichtig met een schepje of handvork in de compost om na te gaan of de wormen het goed doen en het composteringsproces bezig is.
  • Zorg dat de bak niet  te vochtig of zuur wordt:
    • Voeg een paar keer per maand een aantal droge, versnipperde pagina’s van een krant of stukjes (kartonnen) eierdozen aan de wormenbak toe.
    • Tap regelmatig de vloeibare compost af. Zo vermijdt u een te hoge vochtigheidsgraad.
    • Als u twijfelt, voeg dan een handvol verkalkt zeewier toe en vermeng de compost met versnipperd krantenpapier.
Waar kan je de wormenbak zetten?
  • De wormenbak mag zowel binnen als buiten gezet worden, in de keuken, op het balkon, in de garage of de wasplaats.
  • De wormenbak moet altijd vorstvrij staan. Zet een bak die normaal buiten staat in de winter binnen.
Welke soort worm heb je nodig?

Niet alle wormen zijn  geschikt voor uw wormenbak. Sommige wormen eten afval, anderen niet.  Een regenworm is geen afvaletende worm en houdt het niet vol in een wormenbak.

Enkel de tijgerworm of Eisenia fetida is geschikt voor uw wormenbak.
U kunt tijgerwormen krijgen bij iemand met een composthoop, -bak of wormenbak of bij een compostmeester. U kunt ze ook kopen in een visserwinkel of sommige dierenwinkels.


De afvalwormen uit de visserwinkel zijn meestal geen tijgerwormen, maar er zitten er vaak wel een paar tussen.

Wanneer er zeer veel in je wormenbak zitten kan je er ook altijd een aantal in je compostbak overzetten.

Wij hebben nog geen wormenbak, maar gaan het proberen in wormentunnels.
Een buis in de grond van de moestuin op het noorden, aan de keuken. Wanneer de wormen in de tunnels zitten wordt compost en groenmateriaal toegevoegd, nadien enkel groenmateriaal (vochtig natuurlijk organische afval). Vervolgens plaatsen we een deksel want wormen houden niet van licht.

wormentunnel met hosta erbij wormentunnel
Zo kunnen we, kort bij de keuken, ons groenafval hierin droppen en hebben we wormen “eten”.
Op hun beurt zorgen de wormen voor eet voor de planten in de moestuin onder de vorm van compost en percolaat dat rechtstreeks in de grond trekt.
Nu nog hopen dat de wormen in de tunnels blijven en geen andere oorden gaan opzoeken… Als we ze genoeg eten geven zal dat wel geen probleem zijn zeker…
Permacultuur ten top!

Dit wordt zeker vervolgd…

Geef een reactie